Dzięki dobrodziejstwom wirtualnego świata nie potrzeba dziś dużo, aby zostać kolekcjonerem sztuki - wystarczy uzbroić się w komputer lub smartfon oraz odrobinę cierpliwości. Choć galerie i domy aukcyjne podbijają Internet dopiero od kilku lat, statystyki pokazują, że coraz więcej osób decyduje się na zakup prac online, dzięki czemu wartość międzynarodowego internetowego rynku sztuki przekroczyła w zeszłym roku 4,5 miliarda dolarów. Internet przyciąga wygodą i oszczędnością czasu, a ceny dostępnych prac są zwykle niższe niż w tradycyjnych galeriach.

Sprawdź sprzedawcę

Największą zaletą i wadą przestrzeni internetowej jest właściwa jej anonimowość, która w tym samym stopniu nas chroni, co może nam zagrozić. Internetowym sprzedawcą może zostać każdy, a świat sztuki od wielu lat przyciąga oszustów i naciągaczy. Na szczęście, zachowanie nawet podstawowej ostrożności może nas uchronić przed nieprzyjemnym doświadczeniem i utratą pieniędzy. Dokonując zakupu online należy zawsze bardzo dokładnie zapoznać się z ofertą i upewnić się, że zawiera ona wszystkie niezbędne informacje - dokładny opis pracy, stan zachowania dzieła oraz informacje dotyczące artysty.

Dobrze jest również przyjrzeć się samemu sprzedawcy - najrozsądniej jest korzystać z usług cieszących się dobrą opinią, renomowanych galerii i domów aukcyjnych. W ich przypadku, uzyskanie danych takich jak numer NIP czy KRS oraz sprawdzenie ich w bazach dostępnych w Internecie, nie powinno sprawić trudności. Bardzo dobrym zwyczajem jest też kontakt telefoniczny - galerie godne zaufania chętnie udzielą odpowiedzi na dodatkowe pytania, a nawet parominutowa rozmowa może utwierdzić nas w słuszności naszej decyzji. Przed dokonaniem zakupu lub przystąpieniem do licytacji, należy również upewnić się, że zapoznaliśmy się z regulaminem i mamy świadomość wszystkich potencjalnych opłat dodatkowych i prowizji.

Piotr Krzymowski, Emoji, instalacja artystyczna, Instytut Kultury Rumuńskiej, Londyn 2019, z archiwum Contemporary Lynx

Kluczowy jest research

Niewątpliwą wadą internetowych zakupów jest brak możliwości przyjrzenia się pracy na żywo. Najbezpieczniejszym rozwiązaniem są odwiedziny w galerii po tym, jak upatrzymy sobie dzieło online. Jednak nawet bez tego, należy pamiętać, że dzieła sztuki obejmują te same przepisy prawne, co inne artykuły - w świetle ustawy o prawach konsumenta mamy prawo do odstąpienia od umowy w ciągu 14 dni od momentu otrzymania towaru, bez konieczności podawania powodu.

Każdy amator kolekcjonerstwa szybko przekona się, że Internet oferuje ogromne możliwości wyboru, a ilość dostępnych prac niejednego przyprawi o zawrót głowy. Sztuka to wieloletnia inwestycja, która ma cieszyć oko przez lata, dlatego powinniśmy unikać pochopnych decyzji i kierowania się chwilowym impulsem. Mając do dyspozycji Internet, jesteśmy w stanie przeprowadzić podstawowy research, który pozwoli nam nie tylko zapoznać się lepiej z samym dziełem i jego twórcą, ale również upewnić, że oferowany przedmiot jest autentyczny. Choć niektórym może się to wydać trywialne, wyszukiwarka Google jest wciąż podstawowym narzędziem używanym przez profesjonalistów świata sztuki. W zależności od stopnia samozaparcia, którym dysponujemy, w Internecie odnaleźć możemy historię dzieła, czy nawet katalog prac artysty, który potwierdzi jego autentyczność.

Gdzie kupować sztukę online?

Stron oferujących dzieła sztuki z roku na rok przybywa, a choć dominującą pozycję na rynku międzynarodowym wciąż zajmują tradycyjni gracze jak Sotheby’s czy Christie’s, portale specjalizujące się w sprzedaży internetowej stają się ich poważną konkurencją. Do największych na świecie należy Live Auctioneers, witryna zajmująca się organizacją aukcji online. Coraz więcej możemy też odnaleźć internetowych galerii, jak największa tego typu Saatchi Art, zrzeszająca tysiące artystów oferujących swoje prace.

W Polsce ciekawą alternatywą dla zagranicznych gigantów jest Strefa Kolekcjonera Allegro - działająca od września 2018 roku część naszego rodzimego portalu Allegro poświęcona licytowaniu dzieł sztuki. Jej niewątpliwym atutem jest proces selekcji sprzedawców - wszystkie oferowane przedmioty pochodzą z renomowanych polskich galerii i domów aukcyjnych, co zapewnia bezpieczeństwo i ułatwia początkującym kolekcjonerom dokonanie zakupu.

Aleksandra Mainka-Pawłowska - absolwentka historii sztuki na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie oraz rynku sztuki i wyceny na Kingston University w Londynie. Na co dzień pisze i pracuje jako tłumaczka w Londynie. Interesuje się kolekcjonerstwem, wykorzystaniem technologii na rynku sztuki, literaturą i polityką.